Siphepho sekuduma singulokunye lokufunwa kakhulu eSaudi Arabia lamuhla, ngeLesihlanu, mhla ziyi-2 Imphala 2026. Sizatfu silula: Sikhungo Savelonkhe Sesimo Selitulu (NCM) silindzele kutsi tiphepho tekuduma tichubeke etingcenyeni letinkhulu teMbuso, kungenteka kube netikhukhula letisheshako, sangcotfo kanye nemimoya lenemandla eningizimu-ntshonalanga nasentshonalanga, kanye nemimoya lephakamisa lutfuli etifundzaneni tesifundza saseRiyadh.

Umbuto wangempela: yini lemako nangabe kuxhumana kuphela?

Lesihloko akusiso semvula uqobo lwayo. Ngenyanga leyendlulile sabhala mayelana nekubikezela simo selitulu njengemininingwane yekuhlela umsebenti. Lesi simayelana nembuto losedvute kakhulu nelilanga lakho: nangabe gesi nobe i-inthanethi iphela eligatjeni lakho lihora linye ngelilanga lelinemvula, yini lemako? Indzawo yekutsengisela isakhipha yini i-invoyisi? Umshini wemakhadi usakwemukela yini kukhokha? Ema-oda ekuhambisa asafika yini? Futsi lokubaluleke kakhulu, Siphatsimandla Se-Zakat, Intsela Nemakhastomu (ZATCA) silindzeleni kuwe ngalelo hora?

Loko lokushiwo yi-NCM ngalamuhla nangalesinye sikhatsi semvula

Ngekusho kwekubikezela kwe-NCM lokubikwe yiNhlangano Yetindzaba YaseSaudi lamuhla:

  • Imvula lemaphakatsi kuya kulenkhulu etifundzeni teJazan, Asir, Al-Baha neMakkah, kungenteka kube netikhukhula letisheshako, sangcotfo nemimoya lenemandla etingcenyeni taletifundza nasetingcenyeni tesifundza saseMadinah.
  • Imvula lencane kuya kulemaphakatsi etingcenyeni teMadinah, Tabuk, Al-Jouf, Hail kanye neMingcele Yasenyakatfo, kanye netiphepho tekuduma letinemimoya lenemandla etingcenyeni te-Al-Jouf, Hail, Imingcele Yasenyakatfo, enyakatfo yeQassim kanye nasetingcenyeni teSifundza SaseMpumalanga.
  • Imimoya lephakamisa lutfuli etifundzaneni letimbalwa tesifundza saseRiyadh kusukela nga-9 ekuseni kuya nga-7 kusihlwa, futsi kubona kuyancishiswa.

Lamuhla akusiso simo lesenteka kanye kuphela. Mhla ti-27 Ingci 2026, i-NCM yashicilela umbiko wayo wesimo selitulu sekwindla, yabikezela imvula lengetulu kwalejwayelekile ngeImphala etifundzeni letinyenti teMbuso. Yatsi Imphala itawuba sicongo semvula lelindzelekile ngesikhatsi sekwindla, nemvula lesukela kulenkhulu kuya kulenkhulu kakhulu futsi kungenteka ibe ngumvimbi etindzaweni letitsite. Ematfuba emvula lengetulu kwalejwayelekile achubeka kuze kube nguLweti etifundzeni letifaka ekhatsi iMakkah, iRiyadh, iSifundza SaseMpumalanga kanye neQassim.

Ngamanye emagama, Imphala naLweti kusesembili, futsi emalanga lafana nalamuhla angaphindza. Noma yini loyilungiselela kuleliviki itakusita sonkhe sikhatsi semvula.

Imvula ayikumisi kutsengisa. Gesi nekuxhumana kuyakumisa

Siphepho sifika ebhizinisini lakho ngetimnyango letine, futsi umnyango ngamunye unemasistimu ngemuva kwawo:

  • Gesi: indzawo yekutsengisela, i-router lekuxhuma ne-inthanethi, iseva nangabe uyigcina endzaweni yakho, kanye nayo yonkhe imishini lefakwe esokhethini yeligatja. Kucisha kwagesi kwesikhashana kwanele kutsi kuyicime yonkhe kanye kanye.
  • Kuxhumana: luhlelo lwendzawo yekutsengisela lwe-cloud, kulayishwa kwema-invoyisi e-elekthroniki enkhundleni ye-FATOORA, umshini wemakhadi nangabe uxhumana ngelinethiwekhi yeligatja, ema-oda langenako avela kuma-app ekuhambisa, kanye nensita yemakhasimende ku-WhatsApp. Emagatjeni lamanyenti konkhe loku kusebenta ngelayini yinye.
  • Indzawo: iseva nobe sisetjentiswa sekugcina imininingwane lesesitolo sesitezi sangaphansi lapho emanti angafika khona nangabe acoca, kanye nemishini lefakwe ngco kugesi ngaphandle kwesivikelo sekugcwala kwagesi.
  • Bantfu: umshayeli losemgwaceni, uchwepheshe losendzaweni yelikhasimende, sisebenti lesingakhoni kufika eligatjeni.

Umbuto lowentekako akusiko kutsi gesi nobe i-inthanethi itawuphela yini, ngoba kute lokwati loko kusengaphambili. Ngulona: nangabe kunye kwako kuphela lihora linye, yini lechubeka isebenta, yini lemako, futsi ngubani eligatjeni lakho lowati imphendvulo lamuhla?

Kukhipha ema-invoyisi nangabe kuxhumana kuphela: loko lokushiwo yi-ZATCA

Emabhizinisi lamanyenti akayati lengcenye, kepha imphendvulo ibhaliwe eMihlahlandlelweni Leningiliziwe Yema-invoyisi e-elekthroniki ye-ZATCA, lefaka ekhatsi litafula letimo tekwehluleka kanye nesinyatselo lesidzingekako kusimo ngasinye. Imihlahlandlela iphatsa tinhlobo letimbili tema-invoyisi ngendlela lehlukile:

  • Ema-invoyisi entsela lenziwe lula, ngalokuvamile ekutsengiseleni bantfu ngamunye: sisombululo sakho sema-invoyisi e-elekthroniki sikhiqita futsi sifake sitembu ku-invoyisi, bese siyibika enkhundleni ye-FATOORA ngekhatsi kwemahora langu-24 kusukela ikhishwe. Nangabe i-inthanethi iphela, kutsengisa kungachubeka, inqobo nje uma sisombululo sakho singakhipha futsi sigcine ema-invoyisi ngaphandle kwe-inthanethi bese siwalayisha ngalokutentakalelako nangabe kuxhumana sekubuyile. Imihlahlandlela itsi sisombululo lesilandzela imitsetfo kufanele sikhone kugcina nekulondvolota ema-invoyisi ngelifomethi ye-XML ngaphandle kwekuxhumana ne-inthanethi. Nangabe ungakhoni kubika ngekhatsi kwemahora langu-24, imihlahlandlela itsi yatise i-ZATCA ngelifomu lelikhetsekile lelisewebhusayithini yayo, bese uyayatisa futsi nangabe kuxhumana sekubuyile.
  • Ema-invoyisi entsela lajwayelekile, ngalokuvamile ekutsengiselaneni kwemabhizinisi kuya kumabhizinisi: kugunyatwa (clearance) yi-ZATCA kuyimfuneko ngaphambi kwekwabelana nalotsengako nge-invoyisi. Kepha Imitsetfo Yekusebentisa Umtsetfo We-VAT ivumela kutsi i-invoyisi yentsela ikhishwe kungakendluli lilanga lelishumi nesihlanu lenyanga lelandzela inyanga lekwenteke kuyo kuniketa, ngako kuphela kwekuxhumana kwesikhashana kuvamise kusho nje kutsi uyayigunyatisa i-invoyisi nangabe usubuyele ku-inthanethi. Nangabe kuphela kwekuxhumana kutsatsa sikhatsi lesidze kangangekutsi ungakhoni kugunyatisa ngekhatsi kwaleso sikhatsi, nobe kufanele unike lotsengako i-invoyisi ngaphambi kwekutsi kuxhumana kubuye, imihlahlandlela itsi yatise i-ZATCA ngelifomu lelikhetsekile bese wabelana nge-invoyisi lengakagunyatwa, ugcine umlandvo wekutsengiselana nebufakazi bekuzama kugunyatisa, njenge-log ye-API, bese uyayitfumela kutsi igunyatwe futsi watise i-ZATCA nangabe inkinga seyilungisiwe. Lemininingwane lenakwa likhasimende lakho: i-invoyisi leniketwe ngaphambi kwekugunyatwa ayifaneleki kutsi kudonswe kuyo i-VAT, ngako tfumela i-invoyisi legunyatiwe ngekushesha nje nangabe usubuyele ku-inthanethi.
  • Kute gesi nobe sisetjentiswa sephukile: sinyatselo lesisetafuleni yemihlahlandlela kubikela i-ZATCA kwehluleka, kuchubeka nebhizinisi, bese ukhiqita kabusha ema-invoyisi nangabe sekulungisiwe. Esibonelweni sesisetjentiswa lesephukile, imihlahlandlela ichaza kukhipha i-invoyisi lebhalwe ngesandla ugcina umlandvo wekutsengiselana, bese ukhiqita i-invoyisi ye-elekthroniki ngelilanga lekutsengiselana lekucala uyibike masinyane ngemuva kwekulungiswa, futsi watise i-ZATCA kutsi inkinga seyixazululiwe. Iphawula nekutsi umkhokhintsela lobika kwehluleka kanyenti nobe kwesikhatsi lesidze utawuphenywa kakhulu yi-ZATCA ngamunye ngamunye.

Ngako-ke i-ZATCA idwebe indlela lecacile yekuphela kwekuxhumana, kepha leyo ndlela icabanga kutsi luhlelo lwakho luyasebenta ngaphandle kwe-inthanethi futsi basebenti bakho bayati kutsi kufanele benteni nekutsi kufanele batise nini. Esihlokweni setfu mayelana nesitjeshi sembukiso sachaza kutsi ungakuhlola njani kukhipha ema-invoyisi ngaphandle kwe-inthanethi ngaphambi kwelilanga lekuvula, futsi kuhlola lokufanako kuyasebenta eligatjeni lakho ngaphambi kwesiphepho.

Kuhlola kwelihora linye: nqamula i-inthanethi wena ngekwakho ngaphambi kwekutsi siphepho sikwente

Ungalindzi siphepho kuze utfole kutsi luhlelo lwakho lutiphatsa njani. Khetsa lihora lelitsulile eligatjeni linye bese uzama loku:

  • Nqamula i-router ku-inthanethi, hhayi kugesi. Indzawo yekutsengisela iyayikhipha yini i-invoyisi lenziwe lula lephelele kanye ne-QR code yayo? Iyaphrintwa yini? Likheshi liyakhona yini kubona kutsi kunema-invoyisi lalindze kulayishwa?
  • Phindza uxhume bese ubuka. Ema-invoyisi alayishiwe yini ngekwawo? Kukhona yini laphindziwe nobe lalahlekile? Ngubani ebhizinisini lakho longabona simo sekulayisha, futsi ukubonaphi?
  • Zama kukhokha ngelikhadi ngesikhatsi kuxhumana kuphelile. Leminye imishini yemakhadi ixhumana nge-SIM yayo, leminye ngelinethiwekhi yeligatja. Yati kutsi unaluhlobo luphi ngaphambi kwelilanga lotawudzinga ngalo.
  • Landzelela ema-oda akho ekuhambisa. Afika kusiphi sisetjentiswa, futsi leso sisetjentiswa sincike yini ku-Wi-Fi yeligatja?
  • Bese uhlola gesi. Nangabe une-UPS, tfola kutsi ihlala imizuzu lemingakhi ngemtfwalo wakho wangempela, nekutsi inika gesi ku-router nasendzaweni yekutsengisela yini nobe kuseva kuphela. Umsebenti wayo kukutsengela sikhatsi sekucima ngendlela lehlelekile nobe sekutsi i-generator icale kusebenta, hhayi kuchubekisa ligatja emahora lamanyenti.

Bhala imiphumela ekhasini linye: yini lesebentile, yini lemile, ngubani lophetse sinyatselo ngasinye ngelilanga lekuphela kwekuxhumana, futsi ngubani lotawatisa i-ZATCA nangabe kudzingeka. Lelo khasi libaluleke kakhulu kunesetsembiso nobe ngabe ngusiphi lesisencwajaneni yemtsengisi.

Imininingwane yakho igcinwe kuphi

Emasistimu e-cloud nalagcinwe endzaweni yakho ehluleka etindzaweni letehlukene, ngako yati kutsi usebentisa liphi:

  • Luhlelo lwe-cloud alutsintseki nangabe emanti afika esitolo sakho, kepha ngaphandle kwesimo sekusebenta ngaphandle kwe-inthanethi luyema ekunqamukeni kwekucala kwe-inthanethi eligatjeni. Buta umtsengisi wakho kutsi yini lesebentako eligatjeni nangabe kute kuxhumana, futsi kwesikhatsi lesingakanani.
  • Iseva lesendzaweni yakho ichubeka isebenta ngaphandle kwe-inthanethi, kepha iyindzawo yinye yekwehluleka nangabe isekamelweni lelisesitezi sangaphansi lapho emanti angafika khona, ifakwe ngaphandle kwesivikelo sekugcwala kwagesi, nobe igcina likhophi layo lekulondvoloza lilodvwa ekamelweni linye nayo.
  • Kuxhumana kwesibili nge-SIM yemininingwane yeselula levela kumhlinzeki lohlukile kulowo welayini yakho lemile kukuvikela nangabe kuphela layini lemile lehlulekako, inqobo nje uma i-router ishintjela kuko ngalokutentakalelako futsi ukuhlola ngendlela lowahlola ngayo layini yekucala.

Sihloko setfu mayelana nekulondvoloza nekubuyiselwa ngemuva kwenhlekelele sichaza kutsi ungaligcina njani likhophi kulenye indzawo futsi uhlole kulibuyisela.

Bashayeli nemakhasimende ngelilanga lesiphepho

  • Ungavumeli luhlelo lufake umshayeli engotini. Teluleko teSivikelo Semphakatsi (Civil Defense) ngesikhatsi semvula ticela bantfu kutsi bahlale etindzaweni letiphephile futsi bachelele kude netigodzi kanye netindzawo lapho emanti etikhukhula ahlangana khona. Nangabe luhlelo lwakho lwekutfumela bashayeli lunika ema-oda ngalokutentakalelako futsi lubala sikhatsi sekuhambisa, lunike inkinobho lelawulwa ngumphatsi kutsi imise kwabiwa kwema-oda endzaweni lenesecwayiso, esikhundleni sekushiya umshayeli agijima nesikhatsi lesibalwako.
  • Lungisa umlayeto wekubambeka ngaphambi kwesiphepho. Umlayeto munye lotentakalelako kuwo onkhe emakhasimende lana-oda awo libambekile ukusindzisa etikhalweni letinyenti. Ku-WhatsApp Business Platform, umlayeto loya kulikhasimende lelingakakubhaleli emahoreni langu-24 lendlulile udzinga sifanekiso lesivunywe kusengaphambili (buka sihloko setfu mayelana nelifasitelo lekuphendvula lemahora langu-24 kanye nentsengo yalo), ngako lungisa sifanekiso nyalo, hhayi ngelilanga lesiphepho.
  • Tecwayiso letisemtsetfweni tiyindzawo yekubuka. Sincumo sekuvala indzawo nobe kumisa kuhambisa kufanele sisekelwe etecwayisweni te-NCM nasetinkhombandleleni tetiphatsimandla letifanele, hhayi kusikwatsi lesisakatwako. Yenta kulandzelela kwato kube ngumsebenti wemuntfu lobitwa ngeligama kuso sonkhe sifundza losebenta kuso.

Umbono we-Origami

Sakha emasistimu emabhizinisi: tindzawo tekutsengisela, emasistimu e-ERP, emasistimu ekutfumela bashayeli. Umbuto lesiwuva kakhulu mayelana nekuphela kwekuxhumana ngukutsi luhlelo luyasebenta yini ngaphandle kwe-inthanethi. Yebo nobe cha akwanele. Umbuto lofanele ngukutsi yini ncamashi lesebentako ngaphandle kwe-inthanethi, kwesikhatsi lesingakanani, luwalayisha njani lasalele nangabe kuxhumana kubuya, futsi ngubani lobonako kutsi kulayisha kubambekile. Luhlelo lolungakhoni kuphendvula leyo mibuto ngekuhlola lokubukhoma phambi kwakho belungakadvwetjelwa kuphela kwekuxhumana. Ladvwetjelwa ngelitsemba lekutsi ngeke kwenteke.

Kubanikati bemabhizinisi baseSaudi, sibona sikhatsi semvula salomnyaka njengelitfuba lelingavamile kufika: ingoti yamenyetelwa kusengaphambili. I-NCM yatsi ngenyanga yeNgci Imphala itawuba sicongo salesikhatsi, futsi i-ZATCA yabhala indlela yayo yekuphela kwekuxhumana emihlahlandlelweni yayo kusukela nga-2023. Loko lokushodzako emabhizinisini lamanyenti akusiyo imininingwane. Lihora linye lekuhlola luhlelo lwabo ngaphambi kwekutsi siphepho sibahlolele lona.

Sicephetfo

  • Imphala ibikezelwa kuba sicongo semvula kulekwindla ngekusho kwe-NCM, futsi ematfuba emvula lengetulu kwalejwayelekile achubeka kuze kube nguLweti etifundzeni letimbalwa.
  • Ema-invoyisi lenziwe lula abikwa ngekhatsi kwemahora langu-24 kusukela akhishwe, ngako kuphela kwekuxhumana kwesikhashana akudzingi kumisa kutsengisa nangabe sisombululo sakho sikhipha futsi sigcina ema-invoyisi ngaphandle kwe-inthanethi. Ema-invoyisi lajwayelekile adzinga kugunyatwa ngaphambi kwekwabelana ngawo, kepha angakhishwa kuze kube lilanga lelishumi nesihlanu lenyanga lelandzela kuniketa, ngako kuphela kwekuxhumana kwesikhashana akuvamile kuwavimba. Konkhe kuphela kwekuxhumana ngasohlangotsini lwakho kunendlela yekwatisa emihlahlandlelweni ye-ZATCA.
  • Nqamula i-inthanethi wena ngekwakho lihora linye eligatjeni linye kuleliviki, bese uhlola gesi, futsi ubhale phansi kutsi yini lesebentile, yini lemile, nekutsi ngubani lotsatsa sinyatselo.
  • Yati kutsi imininingwane yakho igcinwe kuphi, likhophi layo lekulondvoloza likuphi, nekutsi unako yini kuxhumana kwesibili i-router leshintjela kuko ngalokutentakalelako.
  • Lungisa umlayeto wekubambeka kanye nenkinobho yekumisa kwabiwa kwema-oda ngaphambi kwesiphepho lesilandzelako, hhayi ngesikhatsi sesiphepho.

Imitfombo