Kulendzaba
Imvula ingulenye yetintfo letiseshwa kakhulu eSaudi Arabia lamuhla, ngaMgcibelo mhla we-7 Lweti 2026. Likhasi lekwecwayisa kusenesikhatsi leSikhungo Savelonkhe Semozulu (NCM) likhombisa tecwayiso letisebentako letingu-53 ngesikhatsi kubhalwa lesihloko, letingu-11 kuto tibovu ngenca yemvula lenkhulu, futsi Sikhungo silindzele kutsi simo sinabe futsi sicine ngaMsombuluko nangaLesibili mhla we-10 Lweti. Umbuto lobalulekile kunoma nguliphi libhizinisi akusiko kutsi imvula itawuna yini, kodvwa ngulona: nangabe kusasa uncuma kutsi lithimu lakho lisebentele ekhaya, tinhlelo takho nato tiyasebenta yini ekhaya? Lesihloko sikunika luhlolo lwelihora linye longalwenta lobusuku. Imibala yetecwayiso siyichazile esihlokweni setfu ngetecwayiso temozulu, kantsi kukhipha ema-invoyisi nangabe i-inthanethi ingekho esihlokweni setfu ngendzawo yekutsengisa ngenkhatsi yemvula.
Leliviki ngetinombolo
- Tecwayiso letisebentako letingu-53 netibovu letingu-11 lamuhla kusistimu yekwecwayisa kusenesikhatsi ngekutentekela. Tonkhe tecwayiso letibovu timayelana nemvula lenkhulu, etifundzeni te-6 tetigodzi: Makkah, Madinah, Hail, Imingcele yaseNyakatfo, Asir neJazan.
- Simo sacala ngaLesihlanu mhla we-6 Lweti futsi sitawuchubeka kuze kube nguLesibili mhla we-10 Lweti, sicina ngaMsombuluko nangaLesibili ezindzaweni letinyenti teMbuso, ngekusho kwesikhulumeli se-NCM njengoba kubikwe ngu- Akhbaar 24.
- Emalanga la-5 ekufundza ngekhashane etikolweni taseJeddah naseRabigh, kusukela ngeliSontfo mhla we-1 kuze kube nguLesine mhla we-5 Lweti, ngekusho kwe- simemetelo se-Emirate yesigodzi saseMakkah. Sashicilelwa cishe ngelihora le-11:41 ebusuku ngaMgcibelo mhla we-31 Inyoni, emahora lambalwa ngaphambi kwekutsi lilanga lemsebenti licale.
Lenombolo yekugcina ibaluleke kakhulu kumcashi: sincumo lesigucula lilanga letisebenti takho singafika ngaphambi kwemphindvwana yebusuku. Sisebenti lesinebantfwana labahlala ekhaya nenkundla ye-Madrasati, noma lesinemgwaco lovalwe tikhukhula, sitawukubuta ekuseni: ngisebentela ekhaya yini? Leyimphendvulo akukafaneli icanjwe ngelihora le-7 ekuseni.
Lapho libhizinisi lima khona ngelilanga lekucala lekusebentela ekhaya
Emsebentini wetfu nemabhizinisi lamancane naleliphakatsi, kusebentela ekhaya akuvamisi kuhluleka ngenca yesisebenti. Kuhluleka ngenca yetintfo leti-5 letakhiwe kucatjangwa kutsi wonkhe umuntfu usehhovisi:
- Luhlelo lolusebenta kuphela emshinini welihhovisi: luhlelo lwetimali noma lwesitoko lolufakwe kuseva yangekhatsi noma kukhompyutha eyodvwa, kute indlela levikelekile yekulufinyelela ngaphandle.
- Emafayela lasedeskithophu: tivumelwano netintsengo letitsetfwe kukhompyutha yelihhovisi esikhundleni sendzawo lehlanganyelwako.
- Lucingo lwasendlini: inombolo yekusita emakhasimende ikhala ehhovisi lelingenalutfo, kute kudluliselwa kuselula noma ku-app.
- Kugunyata ngemaphepha: i-oda lekutsenga noma lekukhokha lilindze kusayina lokungeke kwentiwe ekhaya.
- Lithuluzi lemuntfu lelingavikelekile: sisebenti sivula imininingwane yemakhasimende ku-laptop yemndeni, kute kukhiya futsi kute kucinisekisa ngetinyatselo letimbili.
Inkhomba lesemtsetfweni lesilungile: Tilawulo Tekuvikeleka kwe-Inthanethi Ekusebenteleni Ekhashane
Akudzingeki kutsi wakhe luhlu lwakho. Siphatsimandla Savelonkhe Sekuvikeleka kwe-Inthanethi (NCA) sakhipha Tilawulo Tekuvikeleka kwe-Inthanethi Ekusebenteleni Ekhashane (TCC) njengekwengeta kuTilawulo Letisisekelo Tekuvikeleka kwe-Inthanethi, futsi sashicilela umhlahlandlela wekutisebentisa, GTCC-1:2023. Umhlahlandlela uhlukanisa tilawulo tibe tindzawo letinkhulu leti-3 netindzawo letincane leti-16: leti-3 tekuphatsa, leti-12 tekuvikela, ne-1 yetinkampani tangaphandle ne-cloud computing. Hlola kucala kutsi inhlangano yakho iboshwe ngumtsetfo yini; nangabe akunjalo, tisesiluhlu lesihle kakhulu lesimahhala lotawusitfola. Tindzawo letincane leti-5 letitsintsa lilanga lemvula ngco:
- Kuphatsa kutichaza nekungena: ngubani longena ngaphandle kwelihhovisi, futsi ngakuphi kucinisekisa.
- Kuvikeleka kwetinsita letiphatsekako: emaselula nema-laptop lahamba nemininingwane yenkampani aye ekhaya.
- Kuvikela imininingwane nelwati: lapho emafayela ahlala khona nangabe kute muntfu ehhovisi.
- Kuphatsa kugcina emakhophi nekubuyisela: kwentekani nangabe lihhovisi ngekwalo lingenalo gezi.
- Kuvikeleka kwe-cloud computing nekusingatsa: tinhlelo te-cloud tisebenta noma kuphi, inkhaba nje emalungelo ekungena ahlelwe kahle.
Luhlolo lwelihora linye: lwente lobusuku, hhayi ngaMsombuluko ekuseni
Khetsa sisebenti sinye eminyangweni ngayinye bese usicela kutsi lobusuku senta imisebenti leyi-4 yemphela sisekhaya, bese ubhala loku lokuhlulekako:
- Kungena ehlelweni lelikhulu (temali, kutsengisa noma sitoko) bese sikhipha umbhalo wekuhlola.
- Kuvula sivumelwano sekugcina noma intsengo letfunyelwe kulikhasimende.
- Kwemukela lucingo kunombolo lenkhulu yenkampani.
- Kugunyata sicelo lesidzinga imvume yemphatsi.
Wonkhe umsebenti lohlulekile ngumsebenti wakusasa ngaphambi kwetikhatsi tehhovisi: kudluliselwa kwetincingo, kususa lifolda liye endzaweni lehlanganyelwako, kuvula kucinisekisa ngetinyatselo letimbili, noma kunika lomunye emandla ekugunyata okwesikhashana. Bese utfumela lithimu umlayeto munye lobusuku: ngubani lotawusebentela ekhaya nangabe sincumo sifika, ngubani lokufanele eme emsebentini ngoba umsebenti wakhe usendzaweni, nekutsi yini inombolo yesimo lesiphutfumako.
Umbono we-Origami
Inkhatsi yemvula yalomnyaka siyibona njengeluhlolo lwamahhala lwekuchubeka kwebhizinisi. Libhizinisi lelisuse tinhlelo talo laya ku-cloud futsi laxhumanisa lucingo nekugunyata kwalo ne-app alidzingi sincumo lesikhetsekile ngelilanga lemvula: sisebenti sivula i-laptop bese siyachubeka. Libhizinisi lelinenhlelo lisesekhompyutheni ekhoneni lelihhovisi lilahlekelwa lilanga lelipheleko lemsebenti ngaso sonkhe secwayiso lesibovu.
Asinconti iphrojekthi lenkhulu nyalo. Sincoma luhlolo lwalobusuku, bese kuba luhlu lolufishane lwekulungisa ngaphambi kwaMsombuluko, bese kuba lisu lelibanzi nasesiphelile simo selitulu. Nangabe ufuna kutsi sihlole nawe kutsi ngutiphi tinhlelo takho letisebenta ngaphandle kwelihhovisi netingasebenti, sitsintse noma ubuke tinsita tetfu.
Sigcino
- Simo semvula sitawuchubeka kuze kube nguLesibili mhla we-10 Lweti futsi sicine ngaMsombuluko nangaLesibili.
- Sincumo sekufundza ngekhashane singafika ngaphambi kwemphindvwana yebusuku, ngako lungisa imphendvulo yakho yekusebentela ekhaya kusenesikhatsi.
- Yenta luhlolo lwelihora linye lobusuku ngemisebenti leyi-4 yemphela.
- Sebentisa tindzawo letincane leti-16 te-TCC njengeluhlu lwekuhlola, noma ungabotjwanga ngato.
Imitfombo
- National Center for Meteorology: sistimu yekwecwayisa kusenesikhatsi ngekutentekela
- I-Emirate yesigodzi saseMakkah: kufundza ngekhashane etikolweni taseJeddah naseRabigh, kusukela ku-21 kuya ku-25 Jumada al-Ula 1448
- National Cybersecurity Authority: Telework Cybersecurity Controls (TCC)
- National Cybersecurity Authority: Guide to TCC Implementation, GTCC-1:2023
- Akhbaar 24: i-NCM ilindzele imvula etigodzini letinyenti kuze kube nguLesibili
Imibuto lejwayelekile
Kufanele yini ngivumele tisebenti kutsi tisebentele ekhaya nangabe tikolo tivalwa ngenca yemvula?
Kuvalwa kwetikolo kusebenta etikolweni; akugucuki ngekwako kube ngumsebenti wasekhaya etinkampanini. Sincumo singesakho, kodvwa kusilungiselela kusenesikhatsi kukuvikela ekulahlekelweni lilanga lelipheleko lemsebenti nangabe batali bahlala ekhaya.
Yini lesheshako lengalungiswa yinkampani lencane lobusuku?
Dlulisela inombolo lenkhulu yenkampani kuselula noma ku-app, susa emafayela lamcoka edeskithophu yekhompyutha yelihhovisi uwafake endzaweni lehlanganyelwako, bese uvula kucinisekisa ngetinyatselo letimbili ku-imeyili nasenhlelweni lenkhulu.
Luhlelo lwetimali lwetfu lufakwe kukhompyutha eyodvwa elihhovisi. Sente njani?
Esikhatsini lesifisha, khetsa umuntfu loyedvwa lotawuya elihhovisi nakudzingeka, noma ulungise indlela yesikhashana levikelekile yekungena nemhlinzeki wakho we-IT. Esikhatsini lesidze, cabanga kuya enguculweni ye-cloud lesebenta noma kuphi nemalungelo ekungena lahlelwe kahle.
Ngitilandzela kuphi tecwayiso letisemtsetfweni temvula?
Ekhasini lesistimu yekwecwayisa kusenesikhatsi ngekutentekela kuwebhusayithi yeSikhungo Savelonkhe Semozulu, lelikhombisa tecwayiso ngetifundza ngemibala lemitsatfu, nakuma-akhawunti lasemtsetfweni eLitiko Lekuvikela Umphakatsi.







