Kulendzaba
Incenye yesitsatfu yakhipha umjikeleto wemali ekhumbulweni yawufaka enchubeni lenemalanga, labaphetse kanye netindlela letichaziwe. Nyalo siya emjikeletweni wesibili losebenta onkhe malanga kunoma nguyiphi liphothifoliyo yetakhiwo, futsi lokuwukuphela kwawo lecalwa ngumcashi wakho hhayi nguwe: kulungiswa.
Umehluko emkhatsini walemijikeleto lemibili kutsi imali inemalanga latiwako kusenesikhatsi, kantsi kulungiswa kufika ngaphandle kwesikhatsi lesihleliwe. Sipholisi semoya siyaphela ngeLesihlanu, kuvuza kuvela ebusuku, lifti liyema esakhiweni lesihlala imindeni lesitfupha. Kungahleleki loko ngiko kanye lokwenta kulungiswa kudzinge inchubo lengashintji, ngobe nanoma yini lefika ngalokungatelelekile futsi ingatfoli indlela lelungisiwe iya endzaweni lelula kakhulu lekhona: ingcoco yemfihlo elucingweni lwesisebenti.
Lapho kutibophelela kufela khona
Ngitfumelele sitfombe ku-WhatsApp yami kubonakala njengensita lesheshako kumcashi. Ekusebenteni, ngulapho kutibophelela kunyamalala khona. Nangabe umbiko uhlala engcocweni yemfihlo, kwenteka tintfo letisihlanu ngesikhatsi sinye:
- Umbiko uba ngewemuntfu, hhayi ngewelihhovisi. Nangabe lesosisebenti sihamba, sishiya umsebenti noma sishintja lucingo, konkhe lokungakentiwa kuhamba naso, futsi kute nalowatiko kutsi yini lelahlekile.
- Kute lowatiko kutsi mingakhi imibiko levulekile kulesikhatsi. Umbuto lolula wekutsi mingakhi ticelo letisebentako lamuhla awunayo imphendvulo, ngobe tisakateke etincocweni lekute luhlu lunye lolutihlanganisako.
- Kubekwa phambili kuya kulowo lophushe kakhulu. Umcashi lotfumela imilayeto lemihlanu uyasitwa ngaphambi kwalowo lotfumele umlayeto munye kuphela, noma umbiko wesibili ungiwo lonengoti kakhulu esakhiweni.
- Tindleko tiyanyamalala. Lochwepheshe wenta umsebenti abhadalwe ngemali lesesandleni noma ngekudlulisela, futsi leyo mali ayikaze ihlanganiswe neyunithi lebeyisetjentiselwe yona. Umnyaka uyaphela futsi awukwati kusho kutsi nguyiphi iyunithi lekudle imali lenyenti kunaleyo lekulethele yona.
- Kute kuvalwa. Umbiko uphela lapho umcashi ayeka kubuta, hhayi lapho acinisekisa kutsi lokonakele kulungiswe ngempela. Umehluko emkhatsini waloku lokubili uvela ngemuva kwenyanga lapho lokonakala lokufanako kubuya.
Kute nakunye kuloku lokusihlanu lokuyinkinga yekunganaki. Sisebenti sifuna kusita futsi lochwepheshe wenta umsebenti. Inkinga kutsi umbiko awuzange ubhalwe ku-yunithi, ngako wasala uyintfo leyenteka enkhumbulweni yemuntfu — futsi inkhumbulo yebantfu ayisiyo irekhodi lemnotfo lowuphetse noma lowulawulako.
Umbiko yi-oda lemsebenti lelincane
Indlela lelula kakhulu yekuphatsa kulungiswa kuyeka kutsatsa sicelo njengemlayeto bese ucala kusitsatsa njenge-oda lemsebenti lelincane. Futsi i-oda lemsebenti alisilo i-oda lemsebenti ngaphandle kwekutsi linetintfo letisitfupha:
- Umtfombo. Ngubani lobikile, nini, futsi ngamuphi umgudvu. Umbiko wemcashi wehlukile ekubonweni ngesikhatsi sekuhlolwa lokujwayelekile noma kulochwepheshe lobekasesakhiweni ngalomunye umsebenti, futsi kubhala umtfombo ngiko lokwenta umlandvo weyunithi ufundzeke kamuva.
- Iyunithi. Iyunithi nesakhiwo lesicondzile, hhayi libito lemcashi — ngobe umnotfo lapho lokonakala kuphindzeka khona yiyunithi, futsi bacashi bayashintjana kuyo.
- Inchazelo nebufakazi. Umbhalo lomfishane kanye nesitfombe sinye noma letinyenti. Sitfombe lesitsetfwe ngesikhatsi sekubika ngiso lesitsi kamuva sicedze umbuto wekutsi lokonakala bekukhona yini ngaphambi noma ngemuva kwekungena kwemcashi.
- Kubekwa phambili. Kusuka ohlwini lolivaliwe, kubekwa ngumtsetfo lobhaliwe hhayi ngesincumo lesentiwa ngaleso sikhatsi.
- Lotsetfwe umsebenti nelilanga lelihlosiwe. Umuntfu noma likhontrakta lelinelibito, kanye nelilanga lelilindzelekile lelitjelwa umcashi.
- Tindleko nekuvalwa. Imali yangempela lebhalwa ku-yunithi, kanye nesicinisekiso lesivela kumcashi sekutsi lokonakala kulungisiwe.
Letintfo letisitfupha atisiyo inchubo yekuphatsa leyengetiwe. Ngayinye iphendvula umbuto lotawudzinga imphendvulo yawo kamuva: ngubani lolandzelela loku, nguwuphi umnotfo lowonakele, sikhalo sibhaliwe yini, kungani loku kwentiwa ngaphambi kwaloko, ngubani lowenta umsebenti, kubite malini, futsi kuphele ngempela yini.
Kubekwa phambili kungumtsetfo lobhaliwe, hhayi umuva
Kute lokudla sikhatsi selihhovisi kakhulu kunekuncomana kwangekhatsi mayelana nekutsi yini letawentiwa kucala. Sixazululo asiyo imihlangano yemalanga onkhe, kodvwa ngumtsetfo lobhalwe kanye futsi wamenyetwa kulicembu. Umtsetfo lophatsekako uhlela imibiko ngemibuto lemitsatfu ngekulandzelana: kukhona yini lingoti lekuphepha, kuyavimba yini kusetjentiswa kweyunithi, futsi kuyabhebhetseka yini nangabe kubambeka.
- Kuphutfumile. Nanoma yini lethinta kuphepha, levimba insita lebalulekile, noma lekhulisa umonakalo ngelihora ngalinye: kuvuza kwemanti, konakala kwagesi, lifti lelimile, umnyango longakhiyeki. Kusitwa ngekushesha, noma ngalokwesikhashana, kuze kuvinjwe umonakalo.
- Kubalulekile. Nanoma yini levimba incenye yeyunithi ngaphandle kwekusabalala ngekushesha: sipholisi semoya ekamelweni linye, sishisi semanti, umshini wasekhishini. Kutfola lilanga leliseduze, lelimenyetwa kumcashi.
- Kwemihla ngemihla. Kutfutfukisa, kubukeka kanye nemaphutsa langatsintsi kuhlaleka kweyunithi. Kuhlanganiswa futsi kwentiwe ndzawonye ekuvakasheni lokuhleliwe — loku ngekwako kongela kuhamba lokuphindziwe kwalochwepheshe aye esakhiweni lesifanako.
Lokubalulekile kulokuhlela akusikho kunemba kwako, kodvwa kuvumelana kwako. Nangabe umtsetfo ubhaliwe, sisebenti singachazela umcashi kutsi kungani sicelo sakhe sitawentiwa kusasa hhayi lamuhla, futsi umnikati angabuyeketa lesincumo ngemuva kwenyanga. Umtsetfo longakaze ubhalwe uphenduka ngekwawo ube ngumtsetfo munye kuphela: lowo lomemeta kakhulu.
Kusukela ekunikeni umsebenti kuze kube ekuvaleni
Ngemuva kwekuhlela kucala umjikeleto wekwenta — tinyatselo letine, ngasinye sishiya umkhondvo lobhaliwe:
- Kunikwa umsebenti. Sicelo siya kulochwepheshe noma likhontrakta lelinelibito kanye nenchazelo, titfombe nelilanga. Kunikwa umsebenti lokubhalwe ngaphandle kwelibito lelicacile kubuyela kube kutibophelela kwawo wonkhe muntfu, lokusho kutsi akusiko kwamuntfu.
- Kuhlela nemcashi. Sikhatsi sekungena lesivunyelwene futsi samenyetwa kusenesikhatsi. Sizatfu lesivame kakhulu sekutsi lochwepheshe avakashe angawenti umsebenti kufika angatfoli muntfu kuyunithi, futsi loko kuvakasha lokubhadalelwe lokungenamphumela.
- Kwenta nekubhala. Loko lokwentiwe ngempela, tincenye letisetjentisiwe, sitfombe sangemuva kanye nemali. Leyo mali ibhalwa ku-yunithi hhayi etindlekweni letijwayelekile, futsi kuxhumana loku ngiko lokukuvumela kamuva kutsi wati tindleko tekulungiswa ngeyunithi ngayinye.
- Kuvalwa ngesicinisekiso semcashi. Lihhovisi alisivali sicelo lilodvwa; lisivala ngesicinisekiso salowo lobikile kutsi inkinga iphelile. Nangabe kute sicinisekiso lesifika ngesikhatsi lesifanele, sivalwa kubhalwe leliciniso ngalokucacile.
Kukhona sinyatselo sesihlanu lesweciwa cishe ngumuntfu wonkhe: siciniseko nekuphindzeka. Nangabe lokonakala lokufanako kubuya kuyunithi yinye ngesikhatsi lesifishane, inkinga akusikho lokonakala, kodvwa kulungisa noma lowo lokwentile. Kuxhumanisa sicelo lesisha naleso lesendlulile kuyunithi yinye ngiko lokwenta lelipheteni libonakale esikhundleni sekutsi ulibhadalele kabili.
Kubhala kuvikela tinhlangotsi totimbili
Labanye banikati bacabanga kutsi kubhala kulungiswa yinchubo levikela umcashi ngetindleko temnikati. Empeleni kuvikela bobabili, ngetindlela letehlukile.
Umnikati noma lihhovisi litfola irekhodi lelifakazela kutsi baphendvula, nini futsi ngetindleko letingakanani — loko kanye lokudzingekako kunoma ngukuphi kungavumelani mayelana netibopho, noma ekudonseni emalini yesibambiso ekupheleni kwesivumelwano. Batfola futsi nemlandvo wetekhnikhi wemnotfo: kutsi leli lifti lonakele kangakhi, kutsi umsebenti waliphi likhontrakta uphindze ubuye ngemuva kwenyanga, kanye nekutsi nguyiphi iyunithi lesebentisa imali lenyenti yemholo wayo kunaloko lokubonakalako.
Umcashi utfola intfo lelula: kwati kutsi umbiko ubhalisiwe, kutsi unenombolo nelilanga, nekutsi akudzingeki kutsi awutfumele kabusha emalangeni lamabili onkhe kuze uchubeke uphila. Leli phuzu lixhumana ngco nekuvuselela kusuka encenyeni lendlulile, ngobe loko lokushukumisa umcashi lomuhle kutsi angavuseleli kanjalo akusilo intsengo, kodvwa ngumuva wekutsi ticelo takhe tiyanyamalala.
Kumayunithi ekwemukela tivakashi ekuhlala lokufishane umtselela ubukhali kakhulu, ngobe umehluko emkhatsini weyunithi lelungile neyunithi lenekonakala lokuncane lokungakalungiswa uvela ekukaleni lokusesidlangalaleni lokufundvwa ngulo lonkhe sivakashi lesitako. Lapho, kulungela akusikho tinhloso letinhle, kodvwa ngumphumela weluhlu lwekuhlola lolwentiwa emkhatsini wativakashi letimbili ngasinye futsi lubhalwe njengaso sonkhe lesinye sicelo sekulungiswa.
Umbono we-Origami
Temhlaba netakhiwo kanye nemahhotela kungulomunye wemikhakha yetfu yebuchwepheshe, futsi sitsatsa sicelo sekulungiswa njenge-oda lemsebenti leliboshelwe ku-yunithi, hhayi njengemlayeto longenako lotfunyelwa esisebentini. Umehluko lophatsekako kutsi i-oda lemsebenti linesimo lesilinganisekako, sikhatsi sekuphendvula longasicatsanisa, kanye netindleko letibutsana kumnotfo locondzile — kantsi umlayeto awushiyi lutfo ngemuva ngaphandle kwemcondvo nje.
Kulandzelana lesikuncomako: vula umgudvu munye wekwemukela lomenyetiwe kubacashi esikhundleni setinombolo temuntfu ngamunye, bese uxhumanisa umbiko ngamunye neyunithi yawo ngesikhatsi lapho ufika khona, bese ubhala umtsetfo wekubekwa phambili futsi uwamukele, bese uvala umjikeleto ngesicinisekiso semcashi nangetindleko. Sisebentisa lokulandzelana kumaphrojekthi e-temhlaba netakhiwo kanye nemahhotela ngobe kulinganisa sikhatsi sekuphendvula noma tindleko ngeyunithi ngaphambi kwekutsi kwemukelwa kwemibiko kulawuleke kukhicita tinombolo letingakhombisi loko lokwentekako ngempela.
Longakwenta kuleliviki
Letinyatselo atidzingi lithulusi lelisha, futsi tilinganisa bukhulu benkinga ngaphambi kwanoma ngusiphi sincumo sekutsenga:
- Butsela lamuhla yonkhe imibiko levulekile esheetini linye kusuka kuto tonkhe tingcingo telicembu nemacembu e-WhatsApp. Linani lodvwa litakumangalisa, futsi yinombolo yekucala lowake waba nayo kulensimu.
- Bhala iyunithi nelilanga lekufika eceleni kwembiko ngamunye bese ubala kutsi kudlule malanga lamangakhi. Nanoma yini lendzala kunemaviki lamabili luhlu lwakho lwetintfo letiphutfumako.
- Beka umgudvu munye wekwemukela futsi utjele umcashi ngamunye ngawo ngekubhala, bese uyeka kwemukela imibiko etinombolweni temuntfu ngamunye.
- Bhala umtsetfo wekubekwa phambili ekhasini linye unemazinga lamatsatfu netibonelo talinye ngalinye, futsi uwamukele elicenjini ngaphandle kwekuhlukanisa.
- Bala tinombolo letimbili: linani lelijwayelekile lemalanga kusukela ekubikeni kuya ekuvaleni etinyangeni letimbili letendlulile, kanye nekutsi kunyenti kangakanani lokonakala lokuphindzekile kuyunithi yinye. Leto ngitona sisekelo lotawulinganisa ngaso konkhe kutfutfuka lokutako.
Lokulandzelako
Sesilungise simo, bese kuba yimali, bese kuba kulungiswa. Incenye lelandzelako yehlela esigabeni lesisekela kuso koketsatfu ngesikhatsi kungavumelani kucala: emadokhumenti. Sivumelwano netengeto taso, buwena bemcashi, irekhodi lekunikela lelinetitfombe, emarisidi ekubhadala kanye nemibiko yekulungiswa — kuxhunywe ku-yunithi hhayi efolda leletjwa ngelibito lesisebenti, kanye naloko lokudzingwa ngempela kungavumelani njengebufakazi.
Imitfombo
- Siphatsimandla Lesikhulu Setemhlaba Netakhiwo — kulawulwa kwemkhakha wetemhlaba netakhiwo waseSaudi kanye netinkhundla netinsita takhona.
- Inethiwekhi ye-Ejar — kubhalwa kwetivumelwano tekucasha kanye nemniningwane wetinhlangotsi nemibandzela yato.
- Litiko Letindzaba Temasipala Netasemaphandleni Netekuhlaliswa — tinchubomgomo letilawula imikhakha yemasipala neyekuhlaliswa.
- Litiko Letekuvakasha — kulawulwa nekunikwa emalayisensi etindzawo tekuhlala tivakashi eMbusweni.
- Siphatsimandla seZakat, Intsela neMakhastomu (ZATCA) — tidzingo tema-invoyisi e-elekthroniki letihlobene nekubhalwa kwetindleko netinsita.
- Umbono weSaudi 2030 — inkhombandlela yavelonkhe yemkhakha wekuhlaliswa nebunjalo betinsita.
Imibuto lejwayelekile
Kungani lucingo lwesisebenti kuyindzawo lembi yekwemukela imibiko yekulungiswa?
Ngobe umbiko uba ngewemuntfu hhayi ngewelihhovisi. Nangabe lesosisebenti sihamba noma sishiya umsebenti, konkhe lokungakentiwa kuhamba naso, awukwati kusho kutsi mingakhi ticelo levulekile kulesikhatsi, futsi kubekwa phambili kuya kulowo lophushe kakhulu, hhayi kulowo lombiko wakhe ubucayi kakhulu. Lenye indlela ngumgudvu munye wekwemukela lomenyetiwe kubo bonkhe bacashi, lapho umbiko ngamunye ubhalwa ku-yunithi yawo ngesikhatsi lapho ufika khona.
Ngutiphi tintfo lokufanele kube khona kuso sonkhe sicelo sekulungiswa?
Tisitfupha: umtfombo nesikhatsi sawo, iyunithi lecondzile esikhundleni selibito lemcashi, inchazelo lenesitfombe lesifakazela simo ngesikhatsi sekubika, kubekwa phambili kusuka ohlwini lolivaliwe, lotsetfwe umsebenti kanye nelilanga lelilindzelekile, bese kuba tindleko tangempela letibhalwa ku-yunithi kanye nekuvalwa lokucinisekiswa ngulobikile. Intfo ngayinye iphendvula umbuto lotawudzinga kamuva, ekubuyeketeni noma ekungavumelaneni.
Ngikubeka njani kubekwa phambili ngaphandle kwekuphikisana onkhe malanga?
Ngemtsetfo lobhalwe kanye lohlela umbiko ngamunye ngemibuto lemitsatfu: kukhona yini lingoti lekuphepha, kuyavimba yini kusetjentiswa kweyunithi, futsi kuyabhebhetseka yini nangabe kubambeka. Nanoma yini lethinta kuphepha noma lekhulisa umonakalo iphutfumile, nanoma yini levimba incenye yeyunithi ibalulekile kanye nelilanga leliseduze lelimenyetiwe, kantsi lokunye kuyintfo yemihla ngemihla futsi kuhlanganiswa kube kuvakasha lokuhleliwe. Libalukhulu lisekuvumelaneni kwemtsetfo, hhayi ekunembeni kwawo, ngobe ngaphandle kwawo kubekwa phambili kuya ngekwemvelo kulowo lomemeta kakhulu.
Sicelo sekulungiswa sitsatfwa nini njengalesivaliwe?
Lapho umuntfu lobikile acinisekisa kutsi inkinga ilungiswe ngempela, hhayi lapho ayeka kubuta. Nangabe kute sicinisekiso lesifika ngesikhatsi lesifanele, sivale futsi ukubhale loko ngalokucacile. Intfo yinye isafanele kulandzelelwa ngemuva kwekuvalwa: kuphindzeka kwalokonakala lokufanako kuyunithi yinye ngesikhatsi lesifishane, ngobe loko kukhomba liphutsa ekulungiseni noma kulikhontrakta, hhayi kulenkhomba yemnotfo.
Landzela i-Origami ku-Google
Faka i-Origami njengemtfombo lokhetsiwako futsi ema-athikili etfu atawuvela kucala kuwe ekuseseni kwa-Google naku-Top Stories.








