Kuvikela ku-ransomware kucala ngelikhophi umhlaseli langeke alifinyelele noma alesule, bese kuba kucinisekisa ngetinyatselo letimbili ku-imeyili nasekungeneni ukhashane, bese kuba kubuyeketa yonkhe imishini levulekile ku-inthanethi. Leti tinyatselo letintsatfu kuletisikhombisa letashicilelwa Libhuro Lelikhulu Lekuphenya laseMelika (FBI) eMbikweni Wabo Wemacala Ase-inthanethi wa-2025, lowabhala tikhalo te-ransomware letingetulu kwa-3,600 emnyakeni munye nje. Lokumangalisako: ngaphandle kwengcalasizinda lebalulekile, imikhakha leyakhala kakhulu bekungemafemu emtsetfo (18%), bosonkontileka (17%) nemahhovisi enjiniyela (10%), emabhizinisi lamancane naphakatsi lafana kakhulu nalamanyenti etfu. Yenta tinyatselo letintsatfu tekucala kulelisontfo, bese uceta letinye ngekhatsi kwenyanga.
Iyini i-ransomware futsi ingena njani enkampanini?
I-ransomware yisofthiwe lembi levala imishini noma ibetele emafayela kuze kube inkampani ikhokha umhlaseli. Ayivamisi kufika ngendlela yemabhayisikobho: liphasiwedi lelibutsakatsaka ebhokisini le-imeyili lesisebenti, i-akhawunti yemphatsi lengenako kucinisekisa ngetinyatselo letimbili, iseva lendzala lekungekho muntfu loyibuyeketile umnyaka wonkhe, noma lokunamatsiselwe lokutentisa shengatsi yi-invoyisi. Nakangena, umhlaseli uhamba ngekuthula enethiwekhini, acale afune emakhophi kute awesule, bese abetela konkhe kanye kanye. Kungako bantfu labanyenti labaphetse emabhizinisi batfola inkinga ekuseni, nangabe kute lifayela lelivuleka.
Tinombolo te-FBI ta-2025 tisho kutsini?
- Tikhalo te-ransomware letingu-3,611 tafika eSikhungweni Setikhalo Temacala Ase-inthanethi (IC3) nga-2025, uma kucatsaniswa naletingu-3,156 nga-2024.
- Emadola langu-32,320,105 ekulahlekelwa lokubikiwe (cishe emariyali lasigidzi langu-121), uma kucatsaniswa nemadola langu-12,473,156 emnyakeni lowendlulile. Umbiko uyecwayisa kutsi lenombolo ivamise kungafaki ibhizinisi lelilahlekile, sikhatsi semsebenti lomile, emaholo netindleko tekulungisa, ngako-ke tindleko tangempela tiphakeme kakhulu.
- Tinhlobo letinsha letingu-63 te-ransomware tatfolakala emnyakeni munye, lokusilinganiso setinhlobo letinsha letingu-5.25 nyanga nenyanga.
- Tinhlobo letilishumi lebetibikwa kakhulu, letifaka ekhatsi i-Akira, i-Qilin ne-LockBit, tenta 56.8% wetehlakalo lebetibikiwe.
- Tikhalo letingetulu kwa-1,400 tavela emabhizinisini langaphandle kwemikhakha lebalulekile: tinsita temtsetfo 18%, tinsita tebusonkontileka 17%, tinsita tenjiniyela nekwakha 10%, kweluleka 7% nekukhicita lokungasibo kubalulekile 5%.
Kungani bahlaseli bakhetsa lihhovisi lelincane?
Ngobe kubo kubala kulula: lifemu lemtsetfo ligcina emafayela emacala layimfihlo, sonkontileka kufanele anikete imidvwebo ngelilanga lelibekiwe, futsi lihhovisi lenjiniyela alikwati kusebenta ngaphandle kwemidvwebo yalo. Ngulowo nalowo ulahlekelwa kakhulu ngalo lonkhe lilanga lekuma, futsi linyenti alinalo licembu lekuphepha lelitinikele. Umhlaseli akadzingi kutsi inkampani yakho ibe yinkhulu. Kwenele nje kutsi emafayela akho abalulekile kuwe futsi angavikelekile kahle.
Tinyatselo letingu-7 tekuvikela emafayela enkampani yakho ku-ransomware
Leti tincomo letisikhombisa tivela embikweni we-FBI ngekwawo, tihlelwe ngendlela lefanele libhizinisi lelincane noma lelisemkhatsini:
- Likhophi lelingekho ku-inthanethi lelingeke liguculwe: gcina likhophi i-akhawunti yesisebenti lesivamile lengeke ilifinyelele noma ilesule, futsi uvivinye ngempela kubuyisela kulo nyanga nenyanga. Imininingwane ise sikhombisweni setfu sekugcina emakhophi nekubuyisela ngemuva kwenhlekelele.
- Kute emaphasiwedi lazenzakalelako: shintja emaphasiwedi lafika ne-rawutha, emakhamera, emaphrinta nanoma nguyiphi isofthiwe lensha, futsi unikete ema-akhawunti emphatsi nalawo etinsita emaphasiwedi lamadze lehlukile.
- Kucinisekisa ngetinyatselo letimbili kuyo yonkhe indzawo lokungenteka kuyo: i-imeyili, kungena ukhashane nge-VPN nanoma nguyiphi i-akhawunti lefinyelela imishini lebalulekile. Sichaza kutsi kwentiwa njani esihlokweni setfu ngekucinisekisa ngetinyatselo letimbili.
- Emandla lambalwa kakhulu: buka kutsi ngubani lonemalungelo emphatsi, uwasuse kulabo labangawadzingi, futsi ucime tinsita nemaphrothokholi longawasebentisi.
- Emarekhodi labamba kunyakata lokusolisako: sebentisa lithulusi lelirekhoda lithrafikhi yenethiwekhi futsi lecwayise ngekunyakata emkhatsini wemishini, njenge-endpoint detection and response (EDR).
- Hlukanisa inethiwekhi: ungabeki ikhompyutha yasemnyango, iseva yemafayela nemakhamera enethiwekhini yinye levulekile, kute kutsetseleleka kwemshini munye kungasakateki kuko konkhe.
- Cala ubuyekete loko lokuvulekile ku-inthanethi: iwebhusayithi, emaphaneli ekulawula, i-firewall ne-imeyili. Ngemavi embiko ngekwawo, kufaka emaphatshi ngesikhatsi kungulesinye setinyatselo letisebenta kakhulu netongela imali.
Ungentani uma i-ransomware ikuhlasela?
Nca masinyane imishini letsetselelekile enethiwekhini, ngaphandle kwekuyicima noma kwesula lutfo, ngobe timphawu tekungena titsite luphenyo. Ungasheshi ukhokhe: kukhokha akukucinisekisi kutsi idatha yakho itawubuya, futsi akukuvimbi kushicilelwa kwayo. Funa uchwepheshe kutsi atfole kutsi umhlaseli wangena njani ngaphambi kwekutsi ubuyisele kusuka kulikhophi, ngaphandle kwaloko utawubuya ngemnyango lofanako. Uma lesehlakalo sitsintse idatha yemuntfu siciniseko yemakhasimende akho, Imitsetfo Yekusebentisa Umtsetfo Wekuvikela Idatha Yemuntfu Siciniseko (PDPL) ikufuna kutsi watise Sigungu SaseSaudi Sedatha Nebuhlakani Lobentiwe (SDAIA) ngekhatsi kwemahora langu-72 kusukela ngesikhatsi wati, nangabe kulimala kungenteka; sichaza tinyatselo esihlokweni setfu ngekwatisa ngekhatsi kwemahora langu-72.
Umbono we-Origami
Kulamanyenti emabhizinisi lesihlola imishini yawo, sikhala asikho ekungabikhona kwemkhicito wekuphepha. Likhophi lelibekwe kuseva lefanako, i-akhawunti yemphatsi lesetjentiswa tisebenti letintsatfu, noma umshini lomdzala lokute muntfu losabhekene nawo. Loku kulungiswa ngemalanga, hhayi ngetinyanga. Uma ufuna kuhlolwa lokusheshako kwemakhophi akho nemalungelo emishini yakho ngaphambi kwekutsi uwadzinge, sitsintse noma ubuke tinsita tetfu.
Imitfombo
Imibuto lejwayelekile
Ngusiphi sinyatselo sekucala sekuvikela inkampani yami ku-ransomware?
Likhophi lelingekho ku-inthanethi lelingeke lesulwe yi-akhawunti yesisebenti lesivamile, nekubuyisela lokuvivinywa nyanga nenyanga. Bese uvula kucinisekisa ngetinyatselo letimbili ku-imeyili nasekungeneni ukhashane, ubuyekete yonkhe imishini levulekile ku-inthanethi.
Ngabe kufanele ngikhokhe inhlawulo uma emafayela enkampani abetelwe?
Ungasheshi ukhokhe. Kukhokha akukucinisekisi kutsi idatha itawubuya, futsi akuyivimbi kutsi ishicilelwe. Nca imishini letsetselelekile bese ufuna uchwepheshe kutsi atfole kutsi umhlaseli wangena njani ngaphambi kwekubuyisela kusuka kulikhophi.
Ngabe kufanele ngatise i-SDAIA ngemuva kwekuhlaselwa yi-ransomware?
Uma kuhlasela kutsintse idatha yemuntfu siciniseko yemakhasimende futsi kulimala kungenteka, Imitsetfo Yekusebentisa Umtsetfo Wekuvikela Idatha Yemuntfu Siciniseko (PDPL) ikufuna kutsi watise Sigungu SaseSaudi Sedatha Nebuhlakani Lobentiwe (SDAIA) ngekhatsi kwemahora langu-72 kusukela ngesikhatsi wati, futsi watise bantfu labatsintsekile ngaphandle kwekubambeteleka lokungakafaneli.
Kungani i-ransomware ihlasela emabhizinisi lamancane?
Ngobe lilanga ngalinye lekuma kwemsebenti libiza kakhulu kuwo, futsi linyenti lawo alinalo licembu lekuphepha lelitinikele. Embikweni we-FBI wa-2025, emafemu emtsetfo (18%), bosonkontileka (17%) nemahhovisi enjiniyela (10%) bahamba embili etikhalweni ngaphandle kwemikhakha lebalulekile.







